Ağ Gecikmesi (Network Latency)Nedir? İşaretleri Neler?
Ağ gecikmesi, BT ortamında zincirleme bir kaos başlatır. Önce kullanıcılar yavaşlık şikâyeti ile servis masasına yüklenir; web uygulamaları geç yanıt verir, API’ler timeout’a düşer ve dashboard’lar boş görünmeye başlar. Bu sırada operasyon ekipleri, sorunun ağdan mı uygulamadan mı, veri tabanından mı yoksa bulut sağlayıcısından mı kaynaklandığını anlamaya çalışırken farklı ekipler arasında iletişim trafiği hızla artar. Monitoring araçları eş zamanlı “yüksek response time”, “packet loss”, “jitter spike” gibi alarmlar üretir ve gürültü seviyesi yükselir. VPN tünelleri zayıflar, dosya paylaşımları kopar, VoIP görüşmelerinde ses gecikmeleri kritik operasyonları sekteye uğratır.
Her ekip kendi bileşeninde problem aradıkça, kök neden analizinin karmaşıklığı büyür ve BT altyapısındaki en küçük gecikmenin bile tüm hizmet zincirini nasıl etkilediği net şekilde ortaya çıkar. Bu tablo, yüksek latency’nin modern, dağıtık IT ortamlarında ne kadar hızlı sistemik bir stres yaratabildiğinin tipik bir örneğidir.
İçindekiler
Ağ Gecikmesi (Latency) Nedir?
Ağ gecikmesi, bir işlem ile bu işlemin sonucu arasındaki gecikme süresidir. Yani bir komutun gönderildiği andan, karşı tarafta işlenip yanıtın geri döndüğü ana kadar geçen toplam zaman. Genellikle milisaniye (ms) cinsinden ölçülür. İletişim, uygulama performansı, ağ trafiği ve kullanıcı deneyimi için kritik bir metriktir.
Latency ile İlgili Temel Noktalar
- Network Latency: Ağ gecikmesi, veri paketlerinin router, switch, firewall, internet gibi bileşenlerden geçerken yaşadığı gecikme.
- Application Latency: Bir uygulamanın isteği işleme alması, veri tabanına erişip sonuç döndürmesi için geçen süre.
- Storage Latency: Disk veya storage sistemlerinde veri okuma/yazma işlemleri arasındaki gecikme.
- Cloud Latency: Bulut ortamlarına erişirken lokasyon, internet kalitesi, shared resource yapısı gibi unsurlardan doğan gecikme.
Hangi Problemler Ağ Gecikmesi (Network Latency) Olduğunu Gösterir?
Ağ gecikmesi (network latency) yaşandığını gösteren belirtiler genellikle hem kullanıcı deneyimine yansır hem de teknik metriklerde görünür hale gelir. Aşağıda en yaygın ve güvenilir göstergeleri kapsamlı şekilde bulabilirsiniz:
Uygulama ve servislerin yavaş açılması
Web uygulamalarının geç yüklenmesi, sunucuya istek gönderen servislerin çalışmasında bekleme sürelerinin artması, API çağrılarının timeout’a düşmesi gibi davranışlar tipik latency göstergeleridir.
VoIP ve video konferanslarda bozulma
- Sesin geç gelmesi
- Birbirinin sözünü kesme (echo/delay)
- Görüntünün donması
- Paket kaybına bağlı şekilde karelenme
Bu semptomlar özellikle interaktif servislerde latency’e doğrudan işaret eder.
Ağ transfer hızında görünür bir düşüş
Download/upload hızının normalden çok daha düşük olması, ancak bant genişliğinin dolu olmaması, gecikmenin arttığını gösterir. Throughput düşük, fakat paket kaybı minimalse “high latency” en güçlü adaydır.
Ping sürelerinde ani artış veya dalgalanma (jitter)
- Ping sürelerinin normalden çok daha yüksek çıkması
- Stabil olması gereken network’de ping sonuçlarının 5 ms – 150 ms gibi geniş aralıkta zıplaması
Bu durum latency + jitter sorununun işaretidir ve genellikle routing, congestion veya kablosuz interferans kaynaklıdır.
Oyunlarda gecikme, hareketlerin geç işlenmesi
- Online oyunlardaki “lag”, karakterlerin komutlara geç tepki vermesi veya sunucu ile senkron kaybı yaşanması ağ gecikmesinin tipik bir göstergesidir.
VPN bağlantılarının sık sık kopması veya oturumun yavaş olması
VPN tünelleri latency’e karşı oldukça hassastır.
- Tunnel kurulmakta zorlanıyorsa
- Sık sık reconnect oluyorsa
- Uygulama cevapları VPN açıkken bariz yavaşlıyorsa
Bu durum genellikle yüksek latency kaynaklıdır (özellikle uzak lokasyon – Türkiye – Avrupa gibi).
Cloud uygulamalarında gecikme ve zaman aşımı
SaaS çözümlerine erişimde:
- Formların geç yüklenmesi
- Dashboard’ların boş gelmesi
- API talep/yanıt sürelerinin uzaması
Latency veya routing kaynaklı network gecikmesini işaret eder.
IoT / sensör verilerinin geç gelmesi veya verilerin toplu toplanması
Gerçek zamanlı olması gereken sensörlerden gecikmiş veri akışı, cihaz–edge/gateway arasındaki latency artışına işaret eder.
Network monitoring araçlarında red flags:
SolarWinds, PRTG, Zabbix gibi Observability platformları gibi sistemlerde aşağıdaki alarmlar sık görülür:
- High Response Time
- Increased RTT (Round Trip Time)
- Slow Application Response
- Path Latency Spike
- WAN Link Latency Threshold Breach
Bu alarmlar teknik olarak gecikmenin doğrulanmış bir işareti sayılır.
Dosya paylaşımlarında gecikme
SMB/NFS paylaşımlarına erişimde
- klasörlerin geç açılması
- dosya kopyalama penceresinde “Preparing to copy…” ekranının uzun sürmesi
Ağ tarafında latency artışının göstergesidir.
Eğer sistemler normalde çalıştığından daha yavaş tepki veriyor, interaktif servislerde senkron bozuluyor, monitoring aracınız RTT/response time konusunda alarm veriyorsa ağ trafiğinde kesinlikle yüksek latency (ağ gecikmesi) söz konusudur.
Ağ gecikmesi sorunlarını bertaraf etmeye mi ihtiyacınız var? Formu doldurun, bizimle iletişime geçin, sizi arayalım!